چرا آتشفشان‌ها فوران می‌کنند؟ | علت فوران آتش فشان ها

چرا آتشفشان‌ها فوران می‌کنند؟ | علت فوران آتش فشان ها

صفحات متحرک زمین، آب و هوای شدید، حرکات مواد مذاب درون زمین (ماگما) و حتی اثرات تغییرات اقلیمی می توانند نقش مهمی در فوران آتشفشانی ایفا کنند. اما این عوامل چگونه در بوجود آمدن فوران آتشفشان دخالت دارند؟ برای پاسخ به این پرسش، می‌توانید این مطلب را مطالعه کنید.

در زیر پوسته زمین، لایه‌های سنگ ذوب شده وجود دارد که به علت درجه حرارت بالا در هسته ذوب می‌شود تا ماگما تشکیل شود. ماگما حاوی گازهای گوناگون بویژه دی اکسید کربن، بخار آب و دی اکسید گوگرد است و در زیر یک پوشش جامد قرار دارد که به آن اتاق یا محفظه ماگما می‌گویند.

چگالی یا تراکم ماگما با توجه به حالت مایع آن، کمتر از سنگ‌هایی است که بالای آن قرار دارد که این چگالی افزایش می‌یابد. همزمان با آن، بخار آب به صورت حباب فرار می‌کند و چگالی نسبی دی اکسید کربن و دی اکسید گوگرد افزایش می‌یابد. با گذشت زمان، این گازها به 1000 برابر حجم قبلی می‌رسند و بر اثر فشار زیاد حاصل شده، فوران رخ می‌دهد. این پدیده مشابه با زمانی است که یک نوشیدنی گازدار را تکان تکان می‌دهیم و هنگام باز کردن در آن، نوشیدنی به بیرون فوران می‌کند. در واقع با تکان دادن نوشیدنی، مولکول‌های دی اکسید کربن جدا شده و موجب افزایش فشار می‌شود.

ماگمای درون زمین از شکاف‌های آتشفشانی روی پوسته زمین آزاد می‌شوند و به صورت گدازه‌های بسیار داغ با دمای 1100 درجه سانتیگراد در سطح زمین شروع به حرکت می‌کنند. معمولا این فوران‌ها، ابرهای متشکل از خاکستر داغ، گاز و سنگ‌های ذوب شده که حدود 1000 درجه سانتیگراد دما دارند را به وجود می‌آورد که با سرعت حدود 700 کیلومتر در ساعت حرکت می‌کنند.

چه چیزی موجب فوران آتشفشانی می شود؟

افزایش فشار وارد بر قسمت سنگی بالای اتاق ماگما باعث می‌شود که ماگما از زیر آن آزاد شود و فوران کند. با این وجود، در علت این حرکت ماگما و نوع فوران بوجود آمده تفاوت‌هایی است.

آتشفشان‌ها معمولا در نزدیکی مرزهای صفحات تکتونیکی زمین یافت می‌شوند. این صفحات می‌توانند به هم متصل شوند و شکاف‌هایی را در محل اتصال داشته باشند یا قسمتی از یک صفحه روی صفحه دیگر قرار بگیرد. هنگامی که صفحات جدا می‌شوند، ماگما به آرامی افزایش می‌یابد تا شکاف را از طریق یک انفجار ملایم گدازه بازالتی نازک که در دمای 800 تا 1200 درجه سانتیگراد است پر کند.

با این حال، وقتی که یک صفحه زیر صفحه دیگر فشار می‌آورد، سنگ، رسوب و آب دریا را به داخل اتاق ماگما وارد می‌کند. سنگ و رسوب به ماگمای خالص ذوب می‌شود و در نهایت اتاق ماگما را پر می‌کند تا اینکه فوران رخ می‌دهد. با فوران، گدازه‌های چسبنده و ضخیم با دمای 800 تا 1000 درجه سانتیگراد آزاد می‌شود.

اما صفحات تکتونیک تنها عامل فوران آتشفشان نیست!

کاهش درجه حرارت می‌تواند باعث کریستال شدن ماگمای قدیمی و فرو رفتن آن به ته اتاق ماگما شده و در نتیجه باعث می‌شود که ماگمای مایع و جدید بالا آمده و خارج شود؛ چیزی شبیه به افتادن یک آجر در یک سطل آب که باعث بیرون ریختن آب می‌شود.

کاهش فشار بالای اتاق ماگما نیز می‌تواند باعث فوران شود. این حالت اغلب بوسیله پدیده‌های طبیعی مانند طوفان‌ها که باعث کاهش تراکم سنگ می‌شوند یا ذوب شدن یخچال‌های بالای اتاق ماگمای مایع که باعث تغییر ترکیبات سنگی مذاب می‌شود، به وجود می‌آید. اعتقاد بر این است که ذوب یخبندان یکی از دلایل فوران سال 2010 در ایسلند است.

آتشفشان‌های به اصطلاح «نقطه داغ» هم نوعی دیگر از فوران را موجب می‌شوند که دور از مرزهای صفحات تکتونیک هستند. ماگمای داغ در گوشته زمین از صفحه ‌ای که به آرامی در حال حرکت است فوران می‌کند و زنجیره‌ای را مانند جزایر آتشفشانی بوجود می‌آورد. آتشفشان های موجود در جزایر هاوایی از این نوع هستند.

چه چیزی اندازه فوران را تعیین می‌کند؟

حجم فوران به ضخامت ماگما، تراکم گازهای موجود در آن و مقدار ماگمای جدید که به اتاق ماگما وارد می‌شود، بستگی دارد.

خطرات فوران آتشفشان

اغلب گدازه به عنوان خطر اصلی فوران آتشفشانی شناخته می‌شود اما این طور نیست. خطرات متعددی ناشی از فوران‌ها هستند که می‌توانند عواقب ویرانگر وسیعی را داشته باشند. خطرناک‌ترین آن‌ها ابرهای آذرین است که هر چیزی را در مسیر خود تخریب می‌کند. خطرات دیگر شامل ابرهای خاکستر، باران خاکستر، راه افتادن سیلاب، زمین لرزه، سونامی و غیره است.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 0
sigmaمجموع آرا: 0

جواد مولف مقالات علمی سایت چگانه است. به زودی اطلاعات فردی بیشتری از ایشان در معرض دید شما خواننده ی گرامی قرار خواهد گرفت.

تعداد کل مقالات: 6
تعداد کل نظرات : 0
تعداد کل آرا: 2
تعداد کل بازدیدها: 504
چرا آتشفشان‌ها فوران می‌کنند؟ | علت فوران آتش فشان ها
چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 0
sigmaمجموع آرا: 0


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)