پروتکلTCPIPدرارائه سرويس ديتای سيار , راه حل ها و نسل های بعد

پروتکلTCPIPدرارائه سرويس  ديتای سيار , راه حل ها و نسل های بعد

كاهش سريع قيمت كامپيوتر هاي شخصي  باعث شد هر كس بتواند حتي در منزل رايانه شخصي داشته باشد وازطريق آن به شبكه اينترنت و ساير شبكه هاي اطلاعاتي وصل شود .سرويس هاي ارائه شده روي شبكه اينترنت آنچنان مورد توجه قرار گرفت كه تعداد كاربران آن ظرف 4 سال به ركورد بي سابقه 50  ميليون رسيد.اين رقم در مورد شبكه هاي سلولي سيار 12 سال،تلويزيون 13سال ،راديو 35سال و تلفن ثابت 75 سال بوده است

هم اکنون شاهد ارائه سرويس هاي متنوع ديتا از طريق بستر تلفن همراه هستیم,اما كليد موفقيت در اين خواهد بود كه اپراتور بداند چه قابليت هائئ مورد توجه كاربران قرار خواهد گرفت وچگونه اين سرويس ها را به طور ساده قابل استفاده کند.سوئيچينگ مداري نسل دوم وخواص اختصاصي پروتكل TCP/IPكه طراحي آن بر اساس شبكه هاي ثابت انجام گرفته باعث عدم كارائئ اين نسل در انتقال اطلاعات ديتا شده , جهت غلبه بر اين مشكلات بااعمال ترفند هائئ در نسل دوم وپيشنهاد و استاندارد سازي  نسل هاي سوم و بعداز آن سعي شده علاوه بر در نظر گرفتن قابليت انتقال ديتا ,مشكل ناهماهنگي شبكه ها در مورد رومينگ نيز حل شود.در اينجا ابتدا ضرورت ارائه سرويس هاي ديتا از طريق بستر تلفن همراه وتكنولوژي هاي قبل و بعد از نسل دوم معرفی خواهد شد , سپس تكنولوژي هاي بعد از نسل دوم با تاكيد بيشتر بر بستر  GSMمورد تجزيه و تحليل قرار خواهد گرفت. در راستاي عبور از نسل موجود تلفن همراه به نسل بعدي با قابليت انتقال اطلاعات سئوال2/18توسط  ITUدر خصوص عبور به نسل بعدي مطرح شده وکشورها با بررسی جامع شبکه موجود و وضعيت تخصيص فرکانس به نسل قبل استراتژی عبور را تدوين کرده اند .

در ادامه شبكه i-MODE شركت  DOCOMOژاپن به عنوان يك راه حل موفق مطرح مي شودوپس ازآن ضعف هاي عمده پروتكل TCP/IPجهت استفاده در شبكه هاي بيسيم و سيار و راه حل هاي ارائه شده تشريح مي شود.

كاهش سريع قيمت كامپيوتر هاي شخصي  باعث شد هر كس بتواند حتي در منزل رايانه شخصي داشته باشد وازطريق آن به شبكه اينترنت و ساير شبكه هاي اطلاعاتي وصل شود .سرويس هاي ارائه شده روي شبكه اينترنت آنچنان مورد توجه قرار گرفت كه تعداد كاربران آن ظرف 4 سال به ركورد بي سابقه 50  ميليون رسيد.اين رقم در مورد شبكه هاي سلولي سيار 12 سال،تلويزيون 13سال ،راديو 35سال و تلفن ثابت 75 سال بوده است. وجود تجربه انتقال صوت در شبكه سيار و قابليت هاي بسيار بالاي اينترنت كه با ظهور وب وزبان  HTML ساده سازي و عامه فهم شده بود ايده ارائه سرويس هاي ديتا به صورت سيار را مطرح كرد. رشد تعداد كاربران تلفن سيار و اينترنت بين سال هاي 1995 تا  2017 روندی بسيار سريع داشته است كه اگر تعداد كاربران اينترنت سيار طي اين سالها اضافه شود نمودار رشد اينترنت, رشد بسيار سريعتري داشته است. ساختار سوئيچينگ بسته اي اينترنت وسرعت پايين انتقال اطلاعات در زير ساخت سيار حتي در تكنولوژي   GSMكه به صورت ديجيتال طراحي شده بود باعث شد تغيير در بستر تلفن سيار امري اجتناب ناپذير شود در اين راستا  ITUاستاندارد   IMT2000را به عنوان استاندارد نسل سوم مطرح كرد كه مورد پذيرش موسسات تحقيقاتي و سازند گان قرار گرفت , عدد 2000آن وجه تسميه سه گانه اي در بر دارد،كه شامل عملكرد در باند 2000مگاهرتز،پهناي باند 2000كيلو بيت در ثانيه و پياده سازي در سال 2000مي باشد كه لااقل مورد اخير عملياتي نشده است.جهت تحقق  IMT2000كشورهاي اروپايي           (Universal Mobile Telecommunication System)UMTSرا مطرح كردند و تلاش خود را جهت ايجاد نسل سوم با در نظر گرفتن زير ساخت موجود  GSMآغاز كردند و CDMA2000 به عنوان تحقق آمريكايي آن مطرح شد.با توجه به گسترده بودن GSMدر جهان و بالطبع UMTS و اينكه  شبكه كشور ما نيز بر اساس GSM900بنا شده اين استانداردها بطور مفصل تر بحث خواهد شد.

تكنولوزي هاي نسل 2و5/2 بر مبنای زير ساخت GSM

1- GSM

(Global System for Mobile)GSMبا قابليت انتقال ديتا تا 6/9كيلو بيت بر ثانيه ودر اينترفيس هوايي براساس تركيبب (Frequency Division Multiple Access )FDMA وTDMA(Time Division Multiple Access) ودر هسته به صورت سوييچينگ مداري طراحي شده است اين سيستم عليرغم طراحي به صورت ديجيتال به دليل سوئيچينگ مداري در هسته و نوع اينترفيس هوايي از قابلت انتقال ديتا ي ضعيفي برخوردار است و در كاربردي شبيه اينترنت قابل استفاده نيست كه علت آن دو مشكل عمده مي باشد يكي اينكه ذات انتقال اطلاعات در اينترنت اينطور هست كه حجم اطلاعات دريافتي كاربر بسيار بيشتر از حجم اطلاعات ارسالي ميباشد لذا اشغال كانال به صورت سوئيچينگ مداري باعث اتلاف بسيار زياد منابع مي شود, لذا حركت به سمت سوييچينگ بسته اي امري اجتناب ناپذير است؛ مشكل ديگر اينكه پروتكلTCP/IPبر اساس نرخ خطاي بيت   8-10 وشبكه ثابت طراحي شده در حاليكه در  GSMاين ميزان3- 10 مي باشد كه بدليل اتصال گرا بودن TCPوگرفتن تاييد ازارسال ديتا, به دليل بالا بودن ميزان خطا در اينترفيس هوايي(Air interface) بازده ارسال و دريافت شديداً افت مي كند مضافا اينكه TCP/IP بر اساس ثابت بودن محل سيستم كاربر طراحي شده در حاليكه در اينترنت سيار تغيير مكان كاربر داخل شبكه و از شبكه اي به شبكه ديگر امري اجتناب ناپذير است لذا اين مورد نيز بايد در پروتكل اينترنت سيار حل شود. به عنوان يك روش ميان مدت براي بكار گيري زير ساختGSM براي انتقال ديتاتغييراتي در ساختار آن بوجود آمده كه در زير مورد بحث قرار مي گيرد.

 

 1-1-HSCSD (High Speed Circuit Switched Data)

اين روش به عنوان اولين و كم هزينه ترين راه حل بكار رفته, براي توضيح اين روش بايد ابتدا نحوه مدولاسيون GSMدررابط هوايي توضيح داده شود .GSMدر مدولاسيون رابط هوايي از تركيب FDMAو TDMAاستفاده مي كند به اين صورت كه كل پهناي باند تخصيصي ابتدا توسطFDMAبه 124قسمت تقسيم ميشود ودرهر كدام از اين كرير ها 8يا16بازه زماني تعريف مي شود.درHSCSDبا يك كاسه كردن تعدادي از اين بازه هاي زماني (حداكثر 8 بازه)پهناي باند بالا تري بدست مي آيد.اين روش گر چه ممكن است تا حدودي عملكرد را بهبود دهد اما مشكلات اساسي همچنان باقي و ظرفيت كانال هاي صوتي را از بين مي برد.

 

1-2- GPRS(General Packet Radio Service)

در GPRS رابط هوايي تغييري نكرده اماهسته شبكه براي انتقال ديتا به سوييچينگ بسته اي مجهز شده كه اين كار توسط اضافه شدن روتر هاي (Serving GPRS Supporting Node)SGSNوGGSN(Gateway GPRS Supporting Node) عملي شده است..

 

1-3 EDGE -(Enhanced Data for GSM EvolutionEGPRSفاز 1و2

در  EDGEاز مدولاسيون هاي 8PSKوGMSKبراي ارسال اطلاعات با نرخ بترتيب بالا و پايين در رابط هوايي استفاده شده است وبطور تئوري ميتوان به سرعت 384 كيلو بيت در ثانيه رسيد.از آنجايي كه مدولاسيون 8PSKدر UMTSنيز استفاده خواهد شد لازم است كه اپراتورها ي GSMبه عنوان يك پله عبور به سمت نسل سوم آنرا در شبكه خود پياده سازي كنند. EGPRSشكل تكميل شده GPRS ميباشد كه از هسته GPRSدر هسته وEDGEدر رابط هوايي استفاده شده است و با اين روش  سرعت 384 كيلو بيت در ثانيه وبازده طيف 0.5bps/Hz/base-station قابل دستيابي شده است.EGPRS دو فاز توسعه را در بر خواهد داشت.در فاز اول كه مشابهGPRSهست دو مسير جداگانه براي دو نوع ترافيك صوت و داده استفاده خواهد شد,كه از سوئيچينگ مداري در انتقال صوت واز سوئيچينگ بسته اي در انتقال داده استفاده مي شودمضافا اينكه براي صوت از همان رابط معمولGSMوجهت داده از EDGE استفاده مي شود.از آنجا كه داشتن دو مسير مختلف يكي براي صوت و ديگري براي داده روش مفيدي نمي باشدو اضافه بر اينكه دو زير شبكه براي كار مشابه داريم مديريت و صورتحساب گيري نيز پيچيده تر مي شود,مناسب است كه هر دو نوع ترافيك با يك رابط منتقل شوند كه در فاز دوم EGPRSاين امر محقق شده و ضمن يكپارچه شدن هسته شبكه به صورت سوئيچينگ مداري در رابط هاي هوايي نيز از EDGE استفاده مي شود.در پايان اين قسمت اين نكته قابل ذكر است كه تكنولوزي هاي شبيه GPRS كه به عنوان نسل 5/2شناخته مي شوندبه عنوان يك پل جهت عبوربه نسل سوم مي باشند كه باتوجه به هزينه هاي صرف شده جهت شبكه اي مثلGSMوقابليت هاي مناسب نسل 5/2پياده سازي آن براي اپراتور هاي GSMدر مقايسه با هزينه بالاي عبور به نسل بسيار اقتصادیو کارا می باشد, زيرا از نظر كاربر عبور از نسل 2به 3با تحقق نسل 5/2 پوشيده مي ماند,در حاليكه از نقطه نظر اپراتور عبور مستقيم به نسل 3پر هزينه وپر ريسك خواهد بود زيرا هم نياز به تغيير تجهيزات دارد و هم طيف فركانسي وسيع تري مي خواهد كه كمياب و گران ميباشد.اما نسل5/2قابليت هاي بسيار بالاتري نسبت به نسل 2با هزينه كمتر بدست مي دهد.‍‌

IMT2000 

(International Mobile Telecommunication )IMTبه عنوان يك قسمت تدوين استاندارد درITUچندين تكنولوزي براي نسل سوم تدوين كرده كه همه زير عنوان  IMT2000شناخته مي شوند .

در ابتداي كار روي نسل سوم مبنا اين ايده بود كه يك رابط هوايي جهاني تعريف شود تا مشكلات رومينگ شبيه نسل 2برطرف شود,اما اين ايده با ملاحظات نيازهاي مختلف،سرويسها وتكنولوژي هاي موجود بزودي تغييركرد كه نتيجه آن به شرح زير است.

استاندارد اروپايي UMTSدو استاندارد UTRA TDD((Universal Terrestrial Radio AccessوUTRA FDDرا پوشش ميدهد كه UTRA FDDگونه باند وسيع (Code Division Multiple Access)CDMAمي باشد  كه طراحي آن براساس عملكرد درطيف فركانسي دو گانه مي باشد به اين صورت كه يك باند براي لينك ارسال ويك باند براي لينك دريافت در نظر گرفته شده كه هر كدام حداقل 5مگاهرتز وحداكثر 60مگاهرتز طيف فركانس را در 2گيگاهرتز اشغال مي كنند كه بخاطر همين تفكيك يبن لينك ها اين روش FDD گفته مي شود.مود ديگر UTRA TDDمي باشد كه در آن فقط يك باند فركانسي براي هر دو لينك ارسال و دريافت استفاده شده و اختلاف بين ارسال و دريافت با تفكيك در حوزه زمان بوجود مي آيد,يعني بازه هاي زماني جدا براي هر كدام تعريف مي شود.بطو خلاصه اين روش از تلفيق زمان و كدينگ استفاده مي كند.

موسسه استاندارد اروپايي مخابرات (ETSI) همچنين عضو سوم  IMT2000را براي  استفاده تلفني بيسيم خانگي ارائه كرد كه به عنوان (Digital Enhanced Cordless Telecommunication)DECTشناخته مي شود.شبكه سلولي آمريكاي شمالي بطور تاريخي بر اساس CDMAبوده كه در سيستم هاي مخابراتي شخصي  IS-95و بعداًّcdmaoneناميده شده.لذا CDMA2000به عنوان تكميل cdmaone در عبور به نسل سوم و چهارمين عضو خانواده ارائه شد كه CDMA2000بصورت CDMA چند حاملي(Multicarrier)وكاملا متفاوت از UTRA FDDوUTRA     TDDمی باشد ضمنا بخشي از باند فركانسي اين استاندارد در  cdmaone استفاده شده است.

به دليل عدم وجود طيف براي نسل سوم ناشي از استفاده در نسل دوم(IS-136) در آمريكاي شمالي , تصميم گرفته شد اين سيستم در نسل سوم لحاظ شود لذا عضو پنجم خانواده به عنوان  UWC-136بوجود آمد.اين عضو پنجم مشابهت زيادي به   GSM ارتقا يافته باEDGE  دارد.

اضافه بر استاندارد هاي فوق يك TD-CDMAسنكرون كه به عنوان TD-SCDMAناميده مي شود براي استفاده در حلقه هاي محلي بيسيم مي تواند به عنوان ديگر استاندارد نسل سوم در نظر گرفته شود.

در بعد ارتباط بين هسته شبكه هاي نسل سوم كه ارتقا يافته نسل دوم مي باشد ITUبا استاندارد سازي رابط شبكه به شبكه تلاش كرده تا كاربران دو شبكه مختلف بتوانند جابجايي بين شبكه اي داشته باشند.

i-MODE

 i-MODEسيستم دسترسي به اينترنت سيار شركت NTT DoCoMoمي باشد كه به كاربران قابليت دسترسي سريع به اينترنت را مي دهد و موفقيت آن سيستم اطلاعاتي تجاري را تغيير داده است .اين سيستم در سال 1999در ژاپن شروع به كار كرده و ظرف 14ماه 6ميليون مشترك جذب كرده است.كاربران از طريق اين سيستم به اخباروقيمت ها دسترسي دارند.160موسسه اعتباري به اين سيستم اتصال دارندورابط اخير براي سيستم ناو بري خودروها اخبار ترافيك ،هواوجايگاه هاي توقف را در اختيار مي گذارند.عوامل اصلي موفقيت i-MODE هزينه پايين واتصال سريع به اينترنت

ميباشد.از نظر مقايسه اروپاييان با سيستمهاي PALM VIIIخود می توانند به اينترنت وصل شوند اما براي هر بار وصل شدن نياز به شماره گيري جهت ارتباط دارند.

i-MODEشامل سه تكنولوزي شامل يك گوشي با هوش،يك پروتكل انتقال جديد ويك زبان MARKUPجديد مي باشد.

پروتكل انتقال آن CDMAبا سرعت 6/9كيلو بيت در ثانيه مي باشد كه گر چه براي ويديو كافي نمي باشد اما براي ايميل كوتاه و گرافيك ساده كافي است.از آنجايي كه گوشي ها داراي صفحه كوچك مي باشند لازم است كه زبان MARKUPخاصي داشته باشند , اين امر از دو طريق C-HTMLيا WAPمحقق شده است كه امكان تبديل HTMLبه C-HTMLوجود دارد.

اين نكته قابل ذكر است كه موسسات اعتباري به خاطر حفظ امنيت از طريق خطوط اختصاصي به اين شبكه وصل شده اند.

دلايل عمده موفقيت i-MODE به شرح زير است:

1-قيمت پايين مشترك شدن و ورود به شبكه

2-ضريب نفوذ بالاي تلفن سيار در ژاپن

3-استفاده از سيستم سوييچ بسته اي كه باعث ميشود شبكه اطلاعاتي هميشه در دسترس باشد و تعرفه ها بر اساس حجم اطلاعات به جاي زمان استفاده قابل محاسبه باشد..

4-وجود سيستم تعرفه مناسب كه به واسطه آن مشتركين مي توانند براي سايت هاي با ارزش پرداخت داشته باشند.و براي مالكين نيز فروش اطلاعات به اين فرم جذاب است.

5-بوجود آوردن امكان فروش مفيد وبه روز

6-امكان استفاده از ايميل كه همچنان مانند سال هاي اوليه آن پر طرفدار است.

7-ابداع زبان ساده C-html

8- وجودساختار پرونده اي ساده و مناسب جهت سايت هاي داراي ارزش برای كاربر

9-امنيت در انتقال اطلاعات

 ضعف هاي پروتكل TCP/IPجهت استفاده در اينترنت سيار و راه حل ها

1-TCP

TCPپروتكل انتقال نقطه به نقطه و انتها به انتها مي باشد كه نقطه به نقطه به اين معنا است كه هميشه يك فرستنده ويك گيرنده وجوددارد وانتها به انتها به اين معناست كه اين پروتكل بايد همه پارامتر ها و انتقالات بين مبدا تا مقصد را پوشش دهد.از آنجا كه TCPبراساس شبكه هاي ثابت و با نرخ خطاي پايين طراحي شده كه مهمترين عامل خطا در آن ترافيك وتصادم مي باشد , در شبكه هاي بيسيم با نرخ خطاي بالا عملكرد قابل قبولي نخواهد داشت.جهت ارتقاي عملكرد اين پروتكل روش هاي زير پيشنهاد شده و هنوز هم اين موضوع در دست بررسي مي باشد.

 

1-1 -تصديق انتخابي(Selective acknowledgement) ياSACK TCP

در اين روش چندين خطا در ارسال در يك پنجره انتقال(transmission window) ميتواند در يك بازه انتقال رفت و برگشت باز يابي شود در حاليكه در روش استاندارد اين كار در دو بازه انجام ميشود.اين روش  در جاهايي كه در يك پنجره چندين خطاي ارسال رخ ميدهد مناسب است . T/TCPيا TCPبراي انتقالات(TCP for transactions) روش ارتقا يافته ديگري از اين نوع مي باشدكه براي انتقال در فواصل كوتاه مفيد است.

1-2-TCP spoofing،Split TCP وIndirect TCP

در روشTCP spoofing يك روتر نزديك ايستگاه بيسيم در نظر گرفته مي شود كه تصديق داده هاي TCP را برگشت مي دهد و مسئوليت خطا در هر سگمنت به روتر سپرده شده است.در روش ديگر كه  TCP چند گانه(split) ناميده مي شود يك اتصال انتها به انتها به چند قسمت براي قسمت بي سيم و با سيم شكسته مي شود و براي لينك بي سيم يك اتصال TCPخاص ارائه شده.در روش آخر كه به عنوان TCPغير مستقيم(I-TCP)ناميده مي شود سعي شده خطاي ارسال در قسمت بيسيم و باسيم از هم جدا شده و قانون اول TCPكه تصحيح انتها به انتها مي باشد زير پا گذاشته شده است.

1-3-پروتكل جاسوس(Snoop protocol)

در اين روش ايستگاه پايه(Base station) به يك مدول به نام مدول جاسوس مجهز مي شود كه پكت هاي ارسالي از ميزبان ثابت به سيار را رويت و در خود نگه مي دارد و در صورت بروز خطا خود مستقيما آنها را ارسال مي كند كه اين عمل با سرعت بخشيدن به ارسال مجدد  عملكرد TCPرا بهبود مي بخشد.

 1-4 – روش تشخيص صريح تصادم ECN (Explicit congestion notificationELN-ACK(Explicit Loss Notification With Acknowledgement)

در ECNيك بيت كه به نام پرچم انعكاس ECN  ناميده ميشود وقوع تصادم را نشان مي دهد و ارسال كننده پنجره تصادم را كم مي كند.بر پايه اين روش و روش پروتکل جاسوسی روش ELN-ACKطراحي شده كه وقوع خطادر ارسال را منعكس مي كند.با اين روش به طور صريح به فرستنده گفته مي شود كه خطا در قسمت بي سيم يا با سيم اتفاق افتاده كه از نظر مقايسه بازدهي اين روش عملكرد بالاتري نسبت به ديگر روش ها نشان مي دهد.

 2-IP

از آنجا كه پروتكل  IPو لايه بالا سري آن يعني TCP بر اساس شبكه هاي ثابت طراحي شده فرض ثابت بودن جاي كاربر در آن فرضي اساسي بوده است و با در نظرگرفتن اينکه در شبكه هاي بيسيم و سيار كاربران داخل يك شبكه و حتي بين دو شبكه جابجايي دارند ارائه روش هايي كه بتواند به شناسايي كاربر در محل يا شبكه اي غير از محل اصلي منجر شود از ضروريات اوليه بوده كه روش IP سيار جهت حل اين مشكل ارائه شده در اين روش براي حل مشكل تغيير محل و بالطبع الزام درتغيير آدرس IP گره سيار يك آدرس نگهداري(Care of address) تعريف مي شود و با ايجاد يك تونل ديناميك بين آدرس اصلي و آدرس نگهداري گره, اطلاعات ارسالي براي يك گره به محل قرار گيري آن هدايت مي شود به اين ترتيب ملاحظه مي شود كه مسئله  IPسيار به يك مسئله روتينگ تبديل مي شود.وقتي كه گره سيار از محل اصلي اش به شبكه ديگر جابجا مي شود روتر هاي دو شبكه با تبادل سيگنالينگ اجازه مي دهند پكت ارسالي به محل فعلي گره هدايت شود.به طور كلي فرآيند IPسيار با دو فرآيند ثبت شدن (Registration) گره سيار در شبكه بيگانه وتونل زني و مسير يابي به آن شبكه انجام مي شود.به دليل آنكه ثبت و مسيردهي نودهاي متحرك باعث اتلاف زياد منابع در شبكه هاي بزرگ با جابجايي بالا ميشود روش هاي IPسلولي(cellular ip) و HAWAII (Handoff-Aware Wireless Access Internet Infra structure) به عنوان روش هاي ساخت يافته طراحي شده است.

 نتيجه گيري

در اين نوشته تكنولوژي هاي بعد از نسل 2 مورد بررسی قرار گرفت و نكات ضعف در تكنولوژي نسل 2جهت انتقال ديتا و همچنين پروتكلTCP/IPبراي اجرا روي شبكه هاي سيارمطرح شد, از آنجا كه امروزه كشورها مواجه با لزوم تجديد در ساختار مخابراتي خود شده اند و تغيير بدون مطالعه ميتواند عواقب مالي سنگيني براي اپراتور ها داشته باشد دست يافتن به راه حل بهينه تغيير بسيار حياتي مي باشد با توجه به اينكه در گذشته استفاده زير ساخت مخابراتي عمدتا محدود به صوت بوده, شناسايي و تخمين مخاطبان شبكه بسيار ساده بود اما در شبكه هاي فعلي اولاً تنوع سرويس هاي قابل ارائه وجود دارد و ثانياً اپراتور مجبوراست براي جذب مشترك در كنار پايين آوردن تعرفه ها, سرويس هاي ارزش افزوده نيز در شبكه خود پياده سازي كند؛ لذا اينكه صرفا اپراتور بهترين روش به سمت تكنو لوژي بعدي را بداند به هيچ وجه كافي نيست بلكه موازي با تحقيق در خصوص راه حل بهينه تغيير بايد در خصوص انواع سرويس هاي مورد نياز و توجه كاربر ،ساده ترين شيوه ارائه و آماده شدن محتواي اين سرويس ها فعاليت کند.

 

 

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 4.7
sigmaمجموع آرا: 3

ایشان مولف مقالات سایت چگانه هستند

تعداد کل مقالات: 14
تعداد کل نظرات : 0
تعداد کل آرا: 14
تعداد کل بازدیدها: 75


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)