نوروز در ایران | اهمیت نوروز در میان ایرانیان | نوروز در ادبیات ایران

نوروز در ایران | اهمیت نوروز در میان ایرانیان | نوروز در ادبیات ایران

یکی از جشن ها و عیدهای اصلی ایرانیان عید نوروز می باشد، این عید تاریخی دیرینه دارد و به دوران قبل از پیدایش ایران باز می گردد. ولی در دوره های گذشته با کمترین تغییر تا به امروز خود را حفظ کرده و سبب شکل گرفتن داستان ها و ادبیات مختلف در مورد آن شده است. که همواره شاعران مختلف در مورد آن و آئین های آن سروده اند.

انسان در طول تاریخ، از دوران عصر سنگ گرفته تا تشکیل سیر تمدن ها، همواره در حال پیشرفت و تغییر بوده است. نیازهای بشر یکی پس از دیگری باعث رشد و نمو او شده است. نیازهای عاطفی، اجتماعی، هنری، جنسی و صدها متغیر دیگر که به شکل گیری تصویر کنونی از انسان منجر شده است. نیاز بشر به زندگی اجتماعی و احتیاج های او در حیطه و دایره زندگی او را وا داشته، که به تمام امیال خود به نحوی پاسخ دهد؛ خنده، گریه، غرور و جاه طلبی و خیلی از احساس های درونی انسان باعث شکل گیری آداب و رسوم و فرهنگ ها گردیده است. در این راستا، به جهت فراوانی اقوام و قوم ها با خصوصیت های ملی و مذهبی و آداب و رسوم مختلف و در جغرافیای گوناگون به شکل های متعددی فرق کرده است، هر چه فرهنگ یک قوم از قدمت زمانی بیشتری برخوردار باشد، از آداب و رسوم متنوعی نیز برخوردار خواهد بود، زیرا، آداب و رسوم و فرهنگ ها هیچ گاه یک شبه شکل نگرفته اند. بلکه در طول تاریخ بسته به مکان و موقعیت ها شکل گرفته اند. سپس به صورت سینه به سینه از پدر به پسر و با در نوشتاری اندیشمندان هر دوره در صفحه زرین تاریخ ماندگار شده اند. سخنوران و فیلسوفانی چون فرخی سیستانی، منوچهری دامغانی و حکیم سنایی از جمله صدها اندیشمندی هستند، که قلم در لوح تاریخ زده و فرهنگ ایران زمین را در اشعار و نوشته های زیبای خود نگاشته اند.

نوروز به عنوان یک پدیده فرهنگی شگفت آور و بیشتر از نوع معجره است. که در طول هزاران سال با کمترین تغییر هم چنان در فصل شگفتن شکوفه ها، انسان را به ضیافت بهار دعوت می کند.

قدمت نوروز و وجود این جشن به زمان های پیش از شکل گیری ایران و قبل از دوره مادها و هخامنشینان بر می گردد؛ ولی نام آن در اوستا نیامده است. از سه هزار سال پیش از میلاد در آسیاه میانه و آسیای غربی دو عید رواج داشته است که عبارت بودند از: عید آفرینش در اوایل پاییز و عید رستاخیر که در آغاز بهار برگزار می شده است.

جشن نوروز به مرور زمان و تحول تدریجی جنبه های متعددی آئینی و رسمی و سیاسی پیدا کرده است. در غالب داستان های اساطیر ایران پیدایش نوروز در زمان پیشدادیان و از جمشید، پادشاه مشهور پیشدادی به عنوان بنیان گذار این جشن یاد گردیده است. فردوسی طوسی در این زمینه چنین سروده است:

به جمشید بر گوهر افشاندند

مر آن روز را روز نو خواندند

نوروز و آیین های آن نیز، پس از اسلام از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. چنانچه از پیامبر اسلام (ص) در ارج و ارزش نوروز و آداب آن آمده است: «اگر می توانید هر روز را نوروز کنید؛ در راه خدا به یکدیگر هدیه بدهید و با یکدیگر پیوند داشته باشید». (بهار الانوار، ج 2: ص 326) و نیز از امام صادق (ع) هم چند حدیث پیرامون نوروز نقل شده است و در بیشتر در کتب اهل تشیع ظهور امام دوازدهم، امام مهدی (عج) را مصادف با نوروز دانسته اند.

علاوه بر ایران در کشورهایی از جمله افغانستان، تاجیکستان، ترکستان، ترکیه، آذربایجان و برخی از کشورهای آسیاسی میانه جشن نوروز به شکل های گوناگون و بسته به فرهنگ خود گرامی می دارند.

از جمله شاعرانی که به وصف و عظمت نوروز پرداخته اند، می توان به فرخی سیستانی، حکیم سنایی و منوچهری دامغانی اشاره کرد. در روزگاری که سایر ملل از شناخت ابتدایی ترین پدیده ها در اطراف خویش عاجز بودن، گذشتگان ما با فراست و توانمندی فکری که حاصل از دانش وسیع آنها از پدیده های جهان هستی بوده، با شناسایی نقطه اعتدال خورشید و فرارسیدن نوروز، را در کانون طراوت و فرایند تجدید حیات و آغاز زندگی دانسته اند.

با آنکه سخنوران ادبیات فارسی دری از جمله فردوسی در سرودی خود این رویداد با شکوه باستانی را به ستایش گرفته، اما نگاه فرخی سیستانی و منوچهری دامغانی و حکیم سنایی به نوروز از حلاوت خاصی برخوردار است.

در ستایش نوروز، فرخی سیستانی گفته است:

عشق نو و یار و نوروز و سر سال

فرخنده کناد ایزد بر میررمن این حال

روزیست که در سال نیابند چنین روز

سالیست که در عمر نیابند چنین سال

و یا سنایی در تاثیر نوروز می گوید:

با تابش زلف و روخت، ای ماه دل افروز

از شام تو قدر آید، در صبح تو نوروز

و یا منوچهری دامغانی در وصف نوروز گفته است:

هست ایام عید و فصل بهار

جشن جمشید و گردش گلزار

هنگامی به واکاوی فلسفه پیدایی نوروز میپردازیم؛ این نکته را در می یابیم که نوزوز تنها تجلیل از یک منا سبت، یا شادمانی نیست؛ بلکه رستاخیز طبیعت و زندگی دوباره گیاهان و زمین در جهان، عصاره خرد ورزی مردمانی است، که افتخار فرزندی اجداد تمدن انسانی را با خود دارند؛ پس بی مناسبت نیست که درکنار سایر عرصه ها همواره در شعر و ادب سرزمین ما از جایگاه رفیعی برخوردار بوده و توصیف های بلیغی از آن شده است.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 4

ایشان مولف مقالات سایت چگانه هستند.

تعداد کل مقالات: 990
تعداد کل نظرات : 35
تعداد کل آرا: 2359
تعداد کل بازدیدها: 128695
نوروز در ایران | اهمیت نوروز در میان ایرانیان | نوروز در ادبیات ایران
چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 4


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)