نقض برجام: راهکارهایی برای تقابل با نقض برجام و مواجهه با پیامدهای نقض برجام

نقض برجام: راهکارهایی برای تقابل با نقض برجام و مواجهه با پیامدهای نقض برجام

طی دو سال گذشته که توافقنامه برجام(مخفف برنامه جامع اقدام مشترک) بین ایران و گروه 5+1 بطور رسمی انجام شد، ما شاهد بد عهدی هایی از طرف یکی از طرفین این توافقنامه یعنی آمریکا بوده ایم که بواسطه سلطه ای که در دنیا دارد، هم بطور غیر علنی – از طریق سلطه های اقتصادی و سیاسی که بر کشورهای توسعه یافته و شرکت های بزرگ اروپایی و آسیایی دارد؛ مانند بانک های بزرگ و معتبر اروپایی-  و هم بطور علنی – یعنی از طریق تصویب قوانین در کنگره این کشور که تحریم هایی را علیه ایران اعمال می کنند- بدعهدی های را نسبت به این توافقنامه انجام داده است. در نوشته زیر سعی می شود ابعاد این بدعهدی ها که به گفته عده ای نقض برجام است و به قول عده ای دیگر تنها بدعهدی، بررسی شود و راهکارهای ممکن برای واکنش و کنش نسبت به حالتی که صریحا نقض برجام اتفاق افتاده باشد، ارائه شود- یادآور می شوم که این مطالب مبتنی بر نظرات کارشناسان گفتگوی خبری ساعت 22:30 تاریخ 23/3/96 شبکه دوم سیمای جمهوری اسلامی ایران گردآوری شده اند.

درخصوص نقض برجام کارشناسان و سیاستمداران معتقد به نقض برجام، با تکیه بر تصویب قانون تحریم ها علیه ایران(ISA=Iran Sanction Acts) معتقد به نقض صریح متن برجام توسط آمریکا هست، زیرا که در پیوست 2 برجام برداشتن و عدم تمدید تحریم ها توسط برجام صریحا ذکر شده است. در مقابل کارشناسان و سیاستمداران مخالف نقض صریح برجام، معتقدند که با توجه به تعلیق تحریم های ضد ایرانی توسط دولت آمریکا، نمی توان گفت که برجام صریحا نقض شده است.

صحبت درخصوص نقض یا عدم نقض برجام بسیار گسترده است، اما با بررسی و کنکاش نظرات صاحبنظران و کنش های سیاستمداران ما – از جمله ارسال چندین نامه توسط وزیر خارجه ایران یعنی آقای دکتر محمدجواد ظریف به مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا در خصوص نقض برجام توسط آمریکایی ها- می توان این استنتاج را کرد که گرچه ممکن است برجام صریحا نقض نشده باشد، اما حتی به گفته کارشناسانی که معتقد به نقض برجام نیستند، روح برجام و نه متن آن نقض شده است.

البته باید این نکته را در نظر داشت که توافقنامه برجام تنها یک توافق سیاسی و نوعی مصالحه بین این شش کشور و ایران است و براساس حقوق بین الملل یک قرارداد یا معاهده(Treaty) محسوب نمی شود که در نتیجه آن بتواند برای ایران یا کشورهای پذیرنده این توافق تبعات حقوقی داشته باشد. اما در هر صورت این توافقنامه یک سند مکتوب است که همه طرفین آن متعهد به انجام اقداماتی شده اند تا همه طرفین از آن منتفع شوند. از جانب ایران انتفاع حاصل از این توافق برداشته شدن تحریم ها و گسترش روابط سیاسی و اقتصادی با کشورهاست و از جانب گروه 5+1 و بطور خاص کشورهای اروپایی بهره برداری از منافع حاصل از تعاملات اقتصادی با ایران است.

بطور کل چه برجام صریحا نقض شده باشد یا نقض نشده باشد، نکته این است که باید با توجه به مصالح و منافع ملی سیاستمداران و کارشناسان کشور واکنشی یا کنشی مناسب انجام دهند. در واقع طبق نظر کارشناس این برنامه با فرض اینکه برجام نقض شده است، می توان چند سناریو مختلف را در نظر گرفت و با مطالعه و بررسی دقیق ابعاد مختلف هرکدام از این سناریوها/حالات و در نظر گرفتن کلیه ابعاد منافع ملی یکی از این سناریوها و راهکارهای متناظر و متقابل آن را انتخاب و اجرایی کرد. این کارشناس چهار راهکار را در صورت نقض برجام توسط یکی از طرفین(بطور خاص امریکا) برجام را پیشنهاد می دهد و معتقد است که براساس مطالعه و کارشناسی دقیق ابعاد مختلف هر کدام سیاستمداران و مقامات کشوری می توانند یکی از آن را انتخاب کنند:

  1. انجام اقدام متقابل و واکنشی به معنای اینکه سعی در بازگشت به حالت اولیه و توسعه بیشتر دستاوردهای هسته ای(مانند افزایش بیشتر تعداد سانتریفیوژها یا غنی سازی اورانیوم). البته در این حالت احتمال افزایش و تشدید تحریم ها از جانب طرف مقابل نیز وجود دارد.
  2. اجرای گزینشی اقدامات و مفاد ذکر شده در برجام؛ به بیان دیگر این حالت حرکت توسعه ای و با سرعتی بیشتر بدون اعمال محدودیت های اعمال شده در برجام در زمینه انرژی هسته ای است. این کارشناس معتقد است که برای مثال در این حالت شما می توانید حجم غنی سازی را از 300 به 700 کیلوگرم و نه 10 هزارکیلوگرم برسانید.
  3. حالت سوم ادامه وضعیت فعلی در اجرای مفاد برجام است البته با رعایت این نکته که دسترسی سازمان های نظارتی مانند آژانس انرژی اتمی به برخی از مکان های حساس مانند سایت های نظامی با محدودیت های بیشتر همراه باشد.
  4. در حالت چهارم این کارشناس معتقد است که می توان در صورت تعهد کلیه طرفین برجام به غیر از آمریکا به تعهدات خود در برجام، ما نیز همین مسیر فعلی برجام و اجرای مفاد آن را ادامه دهیم. به بیان دیگر در این حالت ما کشور آمریکا را به حساب نمی آوریم و مشروط به انجام تعهدات توسط دیگر طرفین برجام، به تعهدات خود در برجام پایبند خواهیم ماند.

در مجموع این کارشناس این چهار رویکرد نسبت به مواجه با نقض برجام را از دیدگاه خود بیان می کند و معتقد است که مقامات دولتی و کشوری و سیاستمداران ایران باید با در نظر گرفتن همه جوانب یکی از این راهکارها یا راهکاری دیگر را به جهت حفظ منافع ملی و توسعه کشور انتخاب کنند.

در هر صورت امید است که سیاستمداران و مسئولان کشور اقداماتی مناسب به منظور رشد و توسعه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی کشور انجام دهند.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 2

ایشان مولف مقالات سایت چگانه هستند

تعداد کل مقالات: 682
تعداد کل نظرات : 156
تعداد کل آرا: 2057
تعداد کل بازدیدها: 399561


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)