معنی پرده در شعر فارسی

معنی پرده در شعر فارسی

در سری مقالات مربوط به معنی برخی از واژگان در اشعار فارسی از جمله مقالات معنی شیخ و زاهد در شعر فارسی(حافظ) و می، باده و شراب در شعر حافظ به چه معناست؟ به بررسی معنی تعدادی از واژگان در اشعار فارسی پرداختیم. در این نوشته نیز به بررسی معانی واژه پرده در اشعار شاعران فارسی زبان با آوردن نمونه ای از اشعار که هر کدام از معانی پرده را در خود دارند، می پردازیم.

 

اولین معنی واژه پرده به معنای یک پوشش یا چادر است. در زیر برخی از اشعاری که از این معنی پرده استفاده کرده اند آورده شده اند.

به پرده درون شد خور تابناک    ز جوش سواران و از گرد و خاک (فردوسی)

ز غمازیست مشک آخر سیه روی  که از صد پرده بیرون می دهد بوی .(جامی)

نرم نرمک ز پس پرده بچاکر نگرید   گفتی از میغ همی تیغ زند زهره و ماه .(کسائی)

باز چون برگرفت پرده ز روی    کرو دندان و پشت چوگان است .(رودکی)

همچنین در برخی از ابیات شاعران فارسی از عبارت پرده برداشتن استفاده شد که در اینجا نیز پرده برداشتن به معنای حجاب، چادر یا پوشش برداشتن می باشد. نمونه اشعاری که از عبارت پرده برداشتن یا پرده دریدن استفاده کردند در زیر آورده شده اند.

بفرمود تا پرده برداشتند   ز در سوی قیصرش بگذاشتند. (فردوسی)

ناگهان پرده برانداخته ای یعنی چه     مست از خانه برون تاخته ای یعنی چه (حافظ)

گاهی واژه پرده صریحا و مطلق به معنای پرده غیب و عالم غیب و پوشیده بر ما استفاده شده است.

روزی به هزار غم بشب می آرم     تا خود فلک از پرده چه آرد بیرون . (ابن یمین)

ترسم که اشک در غم ما پرده در شود    وین راز سر به مهر به عالم ثمر شود.  (حافظ)

در تعدادی از اشعار فارسی شاعران کلمه پرده را به معنای حرم و حرم سرا یا اندرونی مورد استفاده قرار داده اند. نمونه اشعاری که از کلمه پرده بدین معنا استفاده کرده اند:

زنی بود با او به پرده درون     پر از چاره و بند و رنگ و فسون (فردوسی)

پس پرده ٔ قیصر آن روزگار     سه دختر بد اندر جهان نامدار (فردوسی)

مرا گر بودی اندر پرده دختر     کنون کارم شدی روشن چو اختر. (فخرالدین اسعد)

معنای دیگر پرده که درشعر فارسی مورد استفاده قرار گرفته است به معنای سراپرده، خیمه یا پرده سرا است. مانند اشعار زیر:

ز دیبای چینی سراپرده بود    فراوان به پرده درون برده بود (فردوسی)

چو بشنید پاسخ هم اندر زمان    ز پرده بیامد بر دژ دمان . (فردوسی)

پرده به معنای پرده در موسیقی نیز در شعر فارسی مورد استفاده قرار گرفته است که به معنای فواصل در  نت نویسی موسیقی و همچنین به معنای دوازده آهنگ/گوشه – برای آشنایی با گوشه به مقاله گوشه، دستگاه و ردیف در موسیقی چیست؟ رجوع کنید- در موسیقی ایرانی می باشد مانند پرده حجاز، پرده عشاق، پرده صفاهان، پرده عراق، پرده خراسان و امثالهم. اشعار زیر نمونه هایی از استفاده از واژه پرده به معنای پرده موسیقی در اشعار فارسی است:

ور پرده ٔ عشاق و صفاهان و حجاز است   از حنجره ٔ مطرب مکروه نزیبد. (سعدی)

شد پرده میان تو و حکمت    آن پرده که بستند بر چغانه . (ناصرخسرو)

در معدود اشعاری از جمله شعر زیر از فرخی پرده به معنای قصد و عزیمت مورد استفاده قرار گرفته است:

تو بر آنی که دل من ببری دل ندهی   من بدین پرده نیم گر تو بدین پرده دری .(فرخی)

در نهایت پرده به معنای پرده نمایش(تئاتر یا شعبده و امثالهم) در برخی از اشعار شاعران فارسی زبان مورد استفاده قرار گرفته است. در حوزه نمایش هر پرده اساسا به یک قسمت از نمایش گفته می شود:

با عوام این جمله پست و مرده ای    زین عجبتر من ندیدم پرده ای .(مولوی)

هر چه در این پرده نشانت دهند  گر نستانی به از آنت دهند. (نظامی)

البته پرده معانی دیگری نیز دارد از جمله غشاء پیاز، پرده بکارت و پرده چشم و بعضا شاعران فارسی زبان از این معانی پرده نیز در اشعار خود استفاده کرده اند. اما اصلی ترین معانی پرده در اشعار فارسی به معنی پوشیده، مستور و مخفی کردن و همچنین عالم غیب و اسرار الهی است مانند بیت زیر از عطار نیشابوری

نامد گه آن آخر کز پرده برون آیی     آن روی بدان خوبی در پرده نهان تا کی

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 2

ایشان مولف مقالات سایت چگانه هستند

تعداد کل مقالات: 523
تعداد کل نظرات : 152
تعداد کل آرا: 1852
تعداد کل بازدیدها: 328359


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)