معرفت و مطابقت | درباره نظریه مطابقت در معرفت شناسی در فلسفه اسلامی چه می دانید؟

معرفت و مطابقت | درباره نظریه مطابقت در معرفت شناسی در فلسفه اسلامی چه می دانید؟

معرفت شناسی یکی از شاخه های مهم در فلسفه است. فیلسوفان مسلمان از میان نظریه های معرفت به نظریه مطابقت بیشتر تمایل دارند. در این نوشتار درباره نظریه مطابقت در فلسفه اسلامی مطالبی طرح می شود.

در فلسفه اسلامی هر چند به شکل دانشی مجزا به معرفت شناسی پرداخته نشده، اما در ضمن مباحث دیگر همواره مورد توجه قرار داشته‌است. جایگاه این نوع مباحث در آثار اندیشمندان مسلمان، عبارت است از: رئوس ثمانیه، «فی احوال العلوم » یا «الخاتمة فی اجزاء العلوم» و رساله های مستقلی که به طبقه بندی و معرفی علومی پرداخته اند که تا زمان نگارش آنها تحقق یافته بود.احصاء العلوم فارابی، اقسام العلوم العقلیة ابن سینا، مراتب العلوم و کیفیة طلبها ابن حزم اندلسی، ستینات فخررازی و مقدمه ابن خلدون، از جمله این رساله ها به شمار می روند.فیلسوفان مسلمان با مسلم فرض کردن امکان معرفت تلاش های معرفت شناختی خود را بر بررسی چیستی معرفت و منابع معرفت متمرکز کردند.معرفت به چیزی به معنای آگاهی از چیزی است و در این فرآیند، بدون بررسی سه ضلع معرفت آدمی، یعنی عالم، علم و معلوم، نمی‌توان به تعریف و تفسیر درستی از این آگاهی دست یافت.

معرفت شناسان غربی می­گویند برای دست یابی به معرفت سه مؤلفه باید در نظر گرفته شود: اولاً به آن باور داشته باشیم، ثانیاً صادق باشد، ثالثاً موجه باشد. یعنی باور صادق و موجه (true justified bleif). معمولاً ذیل بحث باور، کتاب­های معرفت­شناسی بحثی را باز می­کنند که به آن گرایش­های گزاره­ای می­گویند. بحثی ذیل صدق باز می­کنند که نظریات صدق نام دارد.بحثی هم ذیل نظریات توجیه (مدلل کردن) باز می­کنند.

«ارجاع‌ علوم‌ حصولی‌ به‌ علوم‌ حضوری» یکی از مهم ترین مباحث معرفت شناسی اسلامی است، که می تواند به مسأله مطابقت که در معرفت شناسی غربی مطرح است پاسخ دهد. البته‌ تقسیم‌ علم‌ به‌ حصولی‌ و حضوری‌ و تقسیم‌ علم‌ حصولی‌ به‌ تصور و تصدیق‌ و تقسیم‌ تصورات‌ به‌ جزئی‌ و کلی‌ و تقسیم‌ مفاهیم‌ کلی‌ به‌ مفاهیم‌ فکری، فلسفی‌ و منطقی‌ و... نیز از مباحث‌ ارزشمند معرفت‌شناسی‌ در فلسفه‌ اسلامی‌ است‌ و لذا سعی‌ می‌شود به‌ طور ضمنی‌ در بحث‌ ارجاع‌ علوم‌ حصولی‌ به‌ علوم‌ حضوری‌ مطرح‌ گردد.

معرفت و مطابقت | درباره نظریه مطابقت در معرفت شناسی در فلسفه اسلامی چه می دانید؟

 

فیلسوفان مسلمان نظریه مطابقت را در مورد تصورات مطرح می‌کنند و شرط حصول معرفت را مطابقت صورت ذهنی با نفس‌الامر می‌شمارد. علم حضورى و حصولى نظر به نقش محورى «حضور» در تعريف علم كه مقسم اقسام ياد شده است، فيلسوفان مسلمان علم حضورى را به «حضور خود معلوم يا وجود خارجى‏اش در نزد عالم‏» وعلم حصولى را به «حضور صورت وماهيت معلوم نزد عالم‏» تعريف كرده‏اند .

فیلسوفان مسلمان به تبع فیلسوفان یونانی معتقدند که معرفت، درک صور غیرمادی، ماهیات، ذوات یا حقایق اشیاست. آنها بر این نکته اتفاق نظر دارند که صور اشیا یا مادی اند (در ماده وجود دارند) یا غیرمادی (یعنی فی نفسه وجود دارند). هر چند قسم اخیر به همین نحو قابل شناخت است، قسم قبلی تا در وهله ی اول از مادیتش پالایش نشود، قابل شناخت نخواهد بود. صور محض آنگاه که در ذهن هستند به عنوان پایه های معرفت عمل می کنند و ذهن از این صور، اعیان را به وجود می آورد و با همین اعیان، احکام را ایجاد می کند و به این ترتیب فیلسوفان مسلمان مانند ارسطو که قبل از آنها می زیسته، معرفت حاصل در ذهن انسان را به تصور که ادراک صورت ذهنی بدون حکم است و تصدیق که ادراک صورت ذهنی همراه حکم است، تقسیم کرده اند که به عقیده ی آنها این قسم اخیر حکایت ذهنی از تطابق میان مفهوم و عینی است که مفهوم بر آن دلالت می کند.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 2

حمیدرضا عرفانی فر مولف مقالات علمی سایت چگانه است. به زودی اطلاعات فردی بیشتری از ایشان در معرض دید شما خواننده ی گرامی قرار خواهد گرفت.

تعداد کل مقالات: 21
تعداد کل نظرات : 0
تعداد کل آرا: 7
تعداد کل بازدیدها: 1076
معرفت و مطابقت | درباره نظریه مطابقت در معرفت شناسی در فلسفه اسلامی چه می دانید؟
چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 2


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)