معاهدات بین المللی چیست؟ (1)

معاهدات بین المللی چیست؟ (1)
تاریخ انتشار : به روز رسانی : 1397/01/16

امروزه آشنایی با قوانین بین المللی و حقوق بین الدول برای بررسی و تصویب قراردادها و معاهدات بین المللی از اهمیت جدی برخوردار می باشد. آشنایی با حقوق بین الدول و بخصوص معاهدات بین المللی از دو جهت دارای اهمیت می باشد. نخست اینکه معاهدات و کنوانسیون های بین المللی از منابع حقوق داخلی و قوانین ملی محسوب می شود. قانون اساسی ایران قانونگذار را موظف می سازد تا در قانونگذاری کنواسیون ها و معاهدات بین المللی را مورد رعایت قرار دهد. بنا براین رعایت و التزام به این معاهدات نیازمند آشنایی با آن می باشد. از طرفی دیگر، یکی از وظایف مهم قوه مقننه تصویب و تایید معاهدات بین المللی و کنواسیون های بین المللی است. انجام این مهم نیازمند درک درست و آشنایی لازم با معاهدات بین المللی است. در این مبحث تلاش می شود تا به اختصار در رابطه به مفاهیم و ماهیت معاهدات بین المللی مطالبی ارایه گردد.

پروفسور مکنر فرانسوی در تعریف معاهده می گوید: معاهده عبارت است از یک توافق کتبی که بوسیله آن دو یا چند دولت یا سازمان بین المللی رابطه ای بین خود در قلمرو حقوق بین الملل ایجاد میکنند و یا در صدد ایجاد آن هستند. در تعریف دیگر گفته می شود معاهده بین المللی به هر اسمی خوانده شود عبارت از قراردادی است که بین تابعین حقوق بین الملل به منظور تولید بعضی آثار حقوقی منعقد می شود. دو مفهوم یاد شده از معاهده بین المللی ناظر به معنای عام و وسیع معاهده است . اما معاهده در معنای خاص به قسمی که در کنوانسیون وین 1969 آمده عبارت است از توافق بین دولت ها، به شمول حقوق بین الدول است که بصورت کتبی منعقد گردیده است، با قطع نظر از اینکه در یک یا چند سند تنظیم شده باشد. در این تعریف معاهده اعم از موافقت نامه است . هر معاهده خود یک توافق نامه هم می باشد، اما عکس قضیه صادق نیست.
خصوصیات معاهدات بین المللی
طبق تعریف کنوانسیون 1969 از معاهده بین المللی ، خصوصیات و اوصاف ذیل را می توان برای آن بر شمرد:
1- معاهده سندی است که تکلیف ایجاد می کند. بنا براین توافقات بین المللی که تکلیف ایجاد نمی کند و بار حقوقی و الزامی ندارد نمی تواند معاهده باشد.
2- معاهده بین المللی صرفا ناشی از اراده تابعین اصلی حقوق بین المللی است . این ویژگی ناظر به وضعیت بیانگر توافق طرفین است که بر اساس آن باید هردو طرف دولت و دارای حاکمیت باشد. بنابراین اگر توافق بین دو سازمان بین المللی یا یک سازمان و یک دولت انعقاد گردد، نمی تواند معاهده محسوب شود.
3- معاهده باید کتبی باشد. اگر توافق غیر کتبی صورت گیرد مشمول مقرارت کنواسیون وین نخواهد بود.
4- معاهده می تواند تحت عناوین مختلفی انعقاد یابد. معمولا از عناوینی چون عهد نامه، پروتکل، یادداشت تفاهم، کنوانسیون و غیره برای نام گذاری یک معاهده استفاده می شود.
واژه شناسی معاهدات:
توافق کشورهای به صورت مکتوب وطبق حقوق بین المللی که برای طرفین الزام حقوقی و تکلیف ایجاد می کند معاهده نام دارد. این توافق با عناوین مختلف انعکاس می یابد. عهدنامه ، منشور، میثاق، پیمان، کنواسیون، اعلامیه، پروتکل، یادداشت تفاهم، صلح نامه، مبادله یادداشت، بیانیه وغیره از مهمترین عناوینی است که برای عنوان یک موافقت بین المللی صورت گیرد.
عهدنامه
عهدنامه عبارت است از توافقی که بصورت کتبی بین دولت ها منعقد شده ومشمول حقوق بین المللی است با قطع نظر ازاینکه دریک یا چند سند تنظیم شده باشد. بند1 ماده 2 کنوانسیون وین 1969 این نام را برای بیان اسنادی که موضوع آن کنوانسیون می باشد به کاربرد. معمولا عهدنامه به اسنادی که کتبی وتابع حقوق بین المللی است به کارگرفته می شود. اغلب توافق های مهم سیاسی ، اقتصادی ونظامی بین المللی با این عنوان نام گذاری می شود.
منشور
این نام که سند تاسیس سازمان ملل متحد بوده از شهرت خاصی برخوردار می باشد.عمدتا منشور به عنوان سند تاسیس یک سازمان بین المللی که حاوی اصول، وظایف، ساختار ونحوه فعالیت آن است، اطلاق می گردد. این اصول و موازین برای همه امضاکنندگان لازم الرعایه بوده وکلیه اعضای امضا کننده بدان التزام دارند. منشورآتلانتیک شمالی (ناتو) (1914) منشور حقوق وتکالیف اقتصادی دولت ها (1974) در نمونه از منشورهای مهم بین المللی است.
کنوانسیون
معمولا این نام برای کلیه توافقات بین المللی وهمه جانبه که حاوی قواعد بنیادین بین المللی است به کار می رود. مانند کنوانسیون های ژنو(1958) در مورد حقوق دریاها، وین (1961) در مورد روابط دیپلماتیک و(1963) در مورد روابط کنسولی. در برخی موارد این نام برای توافقات دوجانبه نیزبکار می رود و در برخی از کشورها بین کنوانسیون وعهدنامه تفاوتی گذاشته نمی شود.
در ادامه مبحث به سایر مسائل راجع به معاهدات بین المللی اشاره خواهد شد.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
تعداد امتیاز کاربران به هر رتبه
1
2
3
4
5
امتیاز: 4
مجموع آرا: 4

درباره نویسنده


تعداد کل مقالات: 64
تعداد کل نظرات : 8
تعداد کل آرا: 312
تعداد کل بازدیدها: 85366

نظرات کاربران

*