مراعات نظیر چیست؟ مراعات نظیر چگونه در ادبیات بکارگرفته می شود؟

مراعات نظیر چیست؟ مراعات نظیر چگونه در ادبیات بکارگرفته می شود؟

همانطور که می دانید در ادبیات منظوم و منثور ما یعنی شعر و نثر فارسی تکنیک های ادبی که از آن تعبیر به آرایه های ادبی می شود، بسیار بکار برده می شود که برخی از آنها در ادبیات دیگر زبان هم کاربرد داشته و تعدادی نیز مختص ادبیات فارسی است. از جمله این آرایه های ادبی مراعات نظیر است که معادل انگلیسی آن Symmetry می باشد و به معنای هماهنگ بودن است. در نوشته زیر درخصوص مراعات نظیر با ذکر نمونه هایی از اشعار شاعران بزرگ ایرانی توضیح داده می شود.

تعریف مراعات نظیر

مراعات نظیر که در انگلیسی(in English) به آن (Symmetry) می گویند در واقع استفاده از کلمات/واژگانی است که از لحاظ موضوع در یک دسته قرار می گیرند و با هم تناسب و تشابه دارند و به اصطلاح نظیر هستند. همانطور که از اسم این آرایه ادبی بر می آید، مراعات نظیر یعنی رعایت کردن نظیر(مشابه) یکدیگر است و بدین معناست که ما کلماتی که نظیر هم بوده و با یکدیگر تناسب داشته باشند را در شعر یا نثر بکار ببریم.

نمونه هایی از مراعات نظیر در شعر فارسی

دردی است درد عشق که هیچش طبیب نیست – گر دردمند عشق بنالد غریب نیست.

همانطور که در بیت بالا مشاهده می کنید، کلمات دردی، درد، طبیب، دردمند و بنالد(نالیدن) از آنجاییکه همه در یک دسته یعنی درد و درمان قرار می گیرند، آرایه مراعات نظیر در اینجا رعایت شده است.

ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کارند – تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری

واژگان ابر، باد، مه، خورشید و فلک در این بیت چون در یک گروه قرار می گیرند و از لحاظ مکانی با هم تناسب دارند، آرایه مراعات نظیر بکار رفته است. به این حالت به اصطلاح مراعات نظیر مکانی می گویند.

ما نمونه مراعات نظیر زمانی هم داریم که در بیت زیر از سعدی در واژگان، تیر، اردیبهشت و دی، مشاهده می کنیم:

بسی تیر و دی ماه و اردیبهشت – برآید که ما خاک باشیم و خشت

نمونه رایج تر دیگر از مراعات نظیر از نظر همراهی است که در کاربرد با یکدیگر همراهی دارند:

یکی گردیم در گفتار و در کردار و در رفتار – زبان و دست و پا یک کرده خدمتکار هم باشیم

در مجموع آرایه مراعات نظیر بدین معناست که ما واژگانی که حال از لحاظ مکان، زمان یا کاربرد و عملکرد آن اشیاء یا افعال با هم تناسب و هماهنگ باشند را در یک بیت یا جمله بکار بریم.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 0
sigmaمجموع آرا: 0

ایشان مولف مقالات علمی سایت چگانه بوده و به حوزه فاوا و کارآفرینی علاقه دارند.

تعداد کل مقالات: 260
تعداد کل نظرات : 65
تعداد کل آرا: 1004
تعداد کل بازدیدها: 105890


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)