قرارداد یا اوراق سلف و قرارداد سلف موازی چیست؟

قرارداد یا اوراق سلف و قرارداد سلف موازی چیست؟

در اسلام عقود مختلفی به منظور خرید کالا یا سرمایه گذاری و تامین مالی وجود دارد. یکی از این انواع قراردادها/عقود اسلامی قرارداد/عقد سَلَف(Salaf) است که صکوک(Sukuk) و قرارداد سلف موازی(Standard Parallel SALAM Contracts) نیز از انواع آن می شوند. در این مقاله سعی می شود به زبان ساده و کوتاه در مورد این نوع از قرار دادهای اسلامی توضیحی داده شود.

قرارداد سلف، قرارداد یا عقدی است که براساس آن کالایی با قیمت معین در زمانی مشخص به شخص خریدار در این قرارداد تحویل می گردد و خریدار در ازای آن در هنگام معامله و عقد قرارداد سلف بهای کالا را می پردازد و اوراق سلف را دریافت می کند. کاربرد قرارداد یا عقد سلف بیشتر به عنوان یک ابزار تامین مالی برای تولید کنندگان کالا می باشد. این نوع از قراردادها از عقود مورد تایید در فقه اسلامی است و در اصطلاح فقهی به آن بیع سلف یا سلم نیز می گویند – مشروط به اینکه در یک قرارداد بیع(خرید و فروش) برای تحویل مبیع(کالا/دارایی مورد معامله) مدت معین شود.

البته در فقه اسلامی برای چنین عقودی شرایطی تعیین شده است؛ از جمله اینکه جنس یا کالای مورد معامله توصیف شود، سررسید تحویل بطور کامل و دقیق معین شود،‌ مکان تحویل معین شود و کل ثمن/وجه معامله توسط خریدار قبل از ترک مجلس(معامله) پرداخت شود.

نحوه و الگوی قرارداد های سلف استاندارد در شکل زیر نشان داده شده است.

 قرارداد یا اوراق سلف و قرارداد سلف موازی چیست؟

قرارداد سلف موازی استاندارد

یکی از مشکلاتی که هم اکنون در عمل برای قراردادهای سلف وجود دارد،‌ عدم امکان نقد شوندگی اوراق مربوط به قراردادهای سلف است، زیرا طبق شرایط این قراردادها خریدار در قرارداد سلف نمی تواند قبل از سررسید کالا را بفروشد چه به فروشنده و چه به شخص ثالثی. برای رفع این مشکل در بازار سرمایه کشورهای اسلامی از جمله ایران،‌ قراردادی به نام قرارداد سلف موازی تعریف شده است. این ابزار مالی علاوه بر اینکه برای تولید کنندگان کالا امکان تامین مالی فراهم می کند،‌ ابزاری برای سرمایه گذاری در اوراق بهادار کالایی است. طبق قرارداد سلف موازی مقدار معینی از دارایی پایه به فروش می رسد که وجه قرارداد مذکور نقدا پرداخت و دارایی/کالا مورد معامله در سررسید مشخصی در آینده تحویل می شود. در طول دوره معامله(تا زمان سررسید) خریدار اول سلف می تواند اقدام به فروش دارایی پایه به میزان خریداری شده در قرارداد اولیه سلف به شخص دوم کند. همینطور شخص دوم نیز می تواند به شخص سومی قرارداد سلف را واگذار کند. به این رویه معامله در قراردادهای سلف، قرارداد سلف موازی می گویند.

از لحاظ فقهی نیز به دلیل اینکه فروش کالایی که در قالب قرارداد سلف خریداری شده است به فرد دیگری اشکال دارد،‌ بنابراین کالایی که در قالب قرارداد و اوراق سلف خریداری شده است حتما باید به اصطلاح کلی فی ذمه باشد. در واقع فرد اولی که کالایی را طبق قرارداد سلف خریداری کرده است و اقدام به فروش کالا طبق قرارداد سلف دوم می کند، چون طبق فقه کالا مورد معامله کلی فی ذمه است، لزوما عین کالایی که از عرضه کننده/فروشنده اول در قالب قرارداد سلف خریده است را قبل از سررسید به فرد دیگری نمی فروشد.

الگوی درست و فقهی قرارداد سلف موازی در شکل زیر نشان داده شده است.

قرارداد یا اوراق سلف و قرارداد سلف موازی چیست؟

هم اکنون در بورس کالای ایران قراردادهای سلف برای کالاهایی همچون فلزات منعقد شده و اوراق سلف مربوط به آن نیز عرضه می شود. اخیرا نیز خودروسازانی همچون سایپا فروش برخی از محصولات خود(خودروی سراتو) را در قالب قرارداد سلف موازی آغاز کرده اند.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 3

ایشان مولف مقالات علمی سایت چگانه بوده و به حوزه فاوا و کارآفرینی علاقه دارند.

تعداد کل مقالات: 260
تعداد کل نظرات : 65
تعداد کل آرا: 1004
تعداد کل بازدیدها: 105890


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)