شکل گیری، فلسفه و هدف از تذهیب

شکل گیری، فلسفه و هدف از تذهیب
تاریخ انتشار : به روز رسانی : 1396/03/13

در مقاله هنر تذهیب چیست؟ پیشینه و تعریف هنر تذهیب به تعریف مفهوم تذهیب که زیرمجموعه ای از هنر نگارگری ایرانی و اسلامی است پرداختیم. در این مقاله سعی می شود ریشه هنر تذهیب، نحوه شکل گیری و فلسفه و هدف از تذهیب کاری توضیح داده شود.

در میان هنرهای سنتی ایرانی، هنر تذهیب جایگاه خاصی داشته است. این هنر که نمودی از یک میراث غنی و دیرپاست تکیه بر فرهنگ اسلام و باورهای دیرین مردم ایران زمین دارد.

در هنر تذهیب اندیشه های والای اسلامی پشتوانه هنرمند تذهیب کار یا همان مذهب است. هنرمند تذهیب کار/مذهب با استفاده از نقوش مختلف سعی دارد که مفاهیم والای اخلاقی، اسلامی و عرفانی را به نمایش گذارد.

با ظهور اسلام و با احترامی که مسلمانان برای کلام خدا قائل بودند هنرمندان ایرانی را بر آن داشت که از قدرت ابتکار با خلوص نیت در تزئین و تذهیب این کتاب آسمانی یعنی قرآن سود برند.

تذهیب که در آغاز به عنوان مکمل خوشنویسی به شمار می رفت، به تدریج به چنان مقام والایی رسید که به عنوان یک هنر جداگانه در میان هنرمندان ایرانی مسلمان تلقی شد.

آنچه در منابع و ماخذ تحت نام تذهیب آمده با این هنر تفاوت بسیار دارد. گفته شده است که ساسانیان برای آرایش کتاب ها از تذهیب استفاده می کردند و مسیحیان کتاب های خود را با آب و زر می آراستند.

هنرمندان مسلمان از همان زمان نشر قرآن کریم به صورت کتاب با استفاده از آب زر و الوان(رنگ) دیگر به تذهیب قرآن همت گماشتند و نگاره ها/نقش های ساده که در ابتدای سوره ها و آیات وجود داشتند جای خود را به تذهیب و ترصیع های مفصل دادند.

شاید بتوان قرآن مجید را اولین کتابی دانست که در قرن اول هجری سرفصل های آن تذهیب شد. پس از آن صفحه اول این کتاب آسمانی تذهیب شد و تا آنجا پیش رفت که تذهیب کاران تمامی صفحات این کتاب مقدس را با هنر تذهیب آراستند.

به موازات تذهیب قرآن مجید، آراستن کتب پزشکی و دیوان اشعار و نسخ شاهنامه، خمسه نظامی، دیوان حافظ و سعدی و مثنوی مولوی نیز آغاز شد و رواج یافت.

در این کتب علاوه بر ارائه مینیاتور سرفصل ها و حاشیه های کتب و ابتدا و انتهای نسخه با آب زر آراسته می شد. ترتیب تحول هنر تذهیب بدین گونه بود که در آغاز بیشتر نقوش مورد استفاده شکل های هندسی بود، اندک اندک نقش های گیاهان، گل ها و اسلیمی و گاه نقش های حیوان به کار می رفتند.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
تعداد امتیاز کاربران به هر رتبه
1
2
3
4
5
امتیاز: 5
مجموع آرا: 2

درباره نویسنده


تعداد کل مقالات: 6
تعداد کل نظرات : 4
تعداد کل آرا: 45
تعداد کل بازدیدها: 16648

نظرات کاربران

*