تفاوت انواع شرکت ها در قانون تجارت ایران چیست؟

تفاوت انواع شرکت ها در قانون تجارت ایران چیست؟

در مقاله انواع شرکت های تجاری کدامند؟ هشت نوع شرکت یا بهتر است بگوییم شراکت در تجارت تعریف شد در این مقاله به توضیح بیشتر در خصوص هر یک از انواع شرکت ها و تفاوت های انواع شرکت های تعریف شده در قانون تجارت ایران با ذکر مثال می پردازیم.

شرکت سهامی

شرکت سهامی شرکتی است که سرمایه آن به سهام تقسیم شده است و مسئولیت صاحبان سهام محدود به مبلغ اسمی سهام آنهاست. در یک شرکت سهامی تعداد شرکاء نباید کمتر از سه نفر باشد. این نوع از شرکت ها خود به دو دسته شرکت های سهامی عام و شرکت های سهام خاص تقسیم می شوند که تعریف هر کدام به شرح زیر است:

شرکت سهامی عام: شرکت هایی هستند که بخشی از سرمایه شرکت از طریق فروش سهام به مردم تامین می شود.

شرکت سهامی خاص: شرکت هایی هستند که تمام سرمایه آنها در موقع تاسیس منحصرا توسط موسسین شرکت تامین می گردد.

در هر دو نوع شرکت سهامی هر یک از شرکاء در شرکت های سهامی دارای اوراق سهام هستند. در این نوع شرکت ها، سرمایه به سهام مساوی تقسیم شده و هر شریک مالک تعدادی از این سهام است. فرض کنیم سرمایۀ شرکتی سهامی خاص که از سه سهامدار تشکیل شده، 900 میلیون تومان باشد و هر یک از شرکای این شرکت سهامی یک سوم این مبلغ را به شرکت آورده باشند و سرمایه شرکت نیز به 900 سهام 1000 تومانی تقسیم شده باشد که یعنی هر یک از شرکاء، مالک 300 سهم است. حال اگر در همین حالت شرکت سهامی عام باشد، معمولا درصدی از سهام شرکت یعنی به فرض 300 سهم آن در دست مردم است که می توانند به راحتی به یکدیگر منتقل کنند. البته در حالت سهامی خاص نیز هر یک از شرکاء، که در مثال فوق مالک 300 سهم هستند می توانند سهام خود را به شخص حقیقی/حقوقی ثالثی منتقل کنند. ویژگی دیگر شرکت های سهامی این است که اولا مسئولیت سهامداران محدود به مقدار سهام آنهاست، چیزی که در مورد شرکت با مسئولیت محدود نیز صادق است.

شرکت با مسئولیت محدود    
این شرکت نیز از حداقل دو شریک تشکیل می شود؛ ولی در آن، برخلاف شرکت های تضامنی و نسبی، مسئولیت شرکا در قبال طلبکاران شرکت محدود به آورده آنها در شرکت است. در مثال مذکور، اگر دارایی شرکت با مسئولیت محدود 900 هزار ریال باشد و برای پرداخت طلب طلبکاران کافی نباشد، طلبکاران بابت باقی مانده طلب خود، یعنی 300 هزار ریال دیگر، نسبت به دارایی شخصی شرکا حقی نخواهد داشت. وجوه مشترک این شرکت با شرکتهای تضامنی و نسبی این است که اولاً سرمایه شرکت به صورت سهام نیست، بلکه هر شریکی درصدی از سرمایه را مالک است که از آن به سهم الشرکه تعبیر می شود؛ ثانیاً سهم الشرکه را نمی توان بدون رضایت سایر شرکا به دیگران منتقل کرد.

شرکت تضامنی

شرکت تضامنی همانند دیگر انواع شرکت ها با شراکت حداقل دو نفر تشکیل می شود و وجه تمایز مهم این نوع از شرکت ها از دیگر انواع شرکت ها در این است که هر یک از شرکاء، مسئول پرداخت تمام طلب شرکت در مقابل طلبکاران است و مسئولیتش به آورده ای که به شرکت آورده، محدود نمی شود. به بیان ساده، هرگاه طلبکاران شرکت نتوانند با مراجعه به شرکت، طلب خود را دریافت دارند، می توانند پس از انحلال شرکت به شریک مراجعه کنند و شریک باید از دارایی شخصی خود طلب طلبکاران را بپردازد.

شرکت نسبی 
شرکت نسبی به شرکت تضامنی از لحاظ ماهیت حقوقی و شکل گیری شباهت دارد؛ البته با این تفاوت که مسئولیت شرکای شرکت به نسبت مالکیت آنها در سرمایه شرکت تعیین می شود. برای مثال، هرگاه شرکت، سه نفر شریک داشته باشد و هر یک از شرکا، مالک یک سوم سرمایه شرکت باشند، هر شریکی باید یک سوم از طلب طلبکاران شرکت را بپردازد. اگر طلبکاران به شرکت مراجعه کنند وشرکت قادر به پرداخت تمامی دیون خود به طلبکاران نباشد، طلبکاران می توانند بقیه طلب خود از شرکت را از شرکا بگیرند؛ اما چون مسئولیت شرکا تضامنی  نیست، طلبکاران فقط یک سوم از مطالبات خود را از هر شریک می گیرند و برای دو سوم دیگر باید به دو شریک دیگر مراجعه کنند. برای نمونه، اگر سرمایه شرکت 900 هزار ریال و سهم الشرکه هر شریک 300 هزار ریال باشد، هرگاه دارایی شرکت حین تقاضای طلبکاران فقط 900 هزار ریال، اما طلب طلبکاران 1200000 ریال باشد، طلبکاران بابت 300 هزار ریال باقی مانده از طلب خود ـ که شرکت قادر به پرداخت آن نبوده است ـ می توانند به هر شریک فقط تا سقف 100 هزار ریال مراجعه کنند که این مقدار را هر شریک باید از دارایی شخصی خود پرداخت کند. قانون گذار ایران مقررات راجع به شرکت نسبی را از مقررات شرکت مدنی و اصول حقوق اسلامی اقتباس کرده است و در حقوق اروپایی نمی توان برای آن شرکتی مشابه نامه برد.

شرکت مختلط غیرسهامی          
این شرکت ترکیبی است از شرکت تضامنی و شرکت با مسئولیت محدود؛ بدین معنا که یک یا چند نفر از شرکا در قبال اشخاص ثالث  دارای مسئولیت تضامنی اند و عده ای دیگر از شرکا، مسئولیتشان محدود به آورده آنهاست. در حقوق فرانسه فقط شرکای اخیر تاجر نیستند- برای تعریف تاجر به مقاله تاجر چه کسی است؟ رجوع کنید؛ اما در حقوق ما، همان طور که خواهیم دید هیچ یک از شرکای این شرکت، چه ضامن و چه غیر ضامن، تاجر تلقی نمی شوند. به علاوه شرکای غیر ضامن، به عنوان شریک ، نه حق اداره کردن شرکت را دارند و نه اداره امور شرکت از وظایف آنان به شمار می رود.         

شرکت مختلط سهامی   
این نوع شرکت ترکیبی است از شرکت تضامنی و سهامی خاص. به این ترتیب که یک یا چند نفر از شرکاء در قبال اشخاص ثالث دارای مسئولیت تضامنی اند و عده دیگر که از آنها به سهامدار تعبیر می شود و مسئولیتشان محدود به آورده آنهاست. تفاوت این نوع شرکت با شرکت مختلط غیر سهامی در این است که سرمایه شرکت به سهام تقسیم شده است و شرکای سهامدار حق مدیریت بر شرکت را ندارند و مدیریت شرکت فقط به شرکای ضامن مربوط می شود.

شرکت های تعاونی 
همان طور که قبلاً گفته شد، شرکت های تعاونی الزاماً شرکت تجاری نیستند، بلکه اگر موضوع آن تجاری نباشد، شرکت تجاری محسوب نمی شوند. این شرکت ها انحصاراً تابع قانون بخش تعاونی (مصوب 1370) هستند و تنها تصفیه آنها تابع مقررات تصفیه در قانون تجارت است(تبصره 1 ماده 54 قانون 1370).

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 1

ایشان مولف مقالات سایت چگانه هستند

تعداد کل مقالات: 848
تعداد کل نظرات : 156
تعداد کل آرا: 2057
تعداد کل بازدیدها: 399561


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)