بانک ها چگونه بر اقتصاد یک کشور تاثیر می گذارند؟

بانک ها چگونه بر اقتصاد یک کشور تاثیر می گذارند؟

اقتصاددانان اقتصاد یک کشور را به بدن انسان و بانک ها و بویژه بانک مرکزی آن را قلب این بدن می دانند. در واقع بانک های مرکزی هر کشوری مانند قلب بدن انسان شریان حیاتی اقتصاد یک کشور را با سیاست های پولی و مالی کنترل و مدیریت می کنند. در این نوشته به نحوه تاثیرگذاری بانک ها و بطور خاص بانک های مرکزی هر کشور بر اقتصاد آن کشور می پردازیم.

ابتدا باید توجه داشته باشیم که تاثیرگذاری بانک ها بیشتر از طریق پول در گردش در اقتصاد یک کشور است و این پول بسیار اهمیت دارد. اهمیت پول در گردش و میزان این پول در تاثیرگذاری آن بر روندهای اقتصاد کلان و خرد یک کشور است. در سطح خرد عرضه زیاد و آزادانه پول و پول آسان(easy money) به معنای مصرف و صرف پول/مخارج بیشتر است. در این شرایط افراد راحت تر می توانند به اهدافی مانند دریافت وام های شخصی، وام مسکن و خودرو و امثالهم بپردازند. در سطح اقتصاد کلان نیز میزان پول در گردش در یک اقتصاد بر مواردی مانند تولید ناخالص داخلی، رشد گلی، نرخ بهره و نرخ بیکاری تاثیرگذار است. بانک های مرکزی مایل و باید به کنترل میزان پول در گردش هستند تا به اهداف اقتصادی یک کشور از طریق سیاست های پولی برسند. برخی از روش های رایجی که بانک های مرکزی هر کشوری از طریق آن جریان گردش پول را کنترل می کند به شرح زیر هستند:

چاپ پول

از آنجاییکه اکثر اقتصادها به استاندارد طلا(Gold standard) – رویه ای که در طلا مبنای مبادله است- وابسته نیستند، بانک های مرکزی می توانند میزان پول در گردش را با چاپ آن افزایش دهند. البته چاپ پول بدون پشتوانه و به اصطلاح بدون حساب و کتاب می تواند عواقبی برای اقتصاد یک کشور داشته باشد، ازجمله اینکه بر کل تولید و خروجی اقتصاد تاثیر گذاشته و ارزش پول کمتر می شود. زیرا اگر پول نقد بیش از حد در یک اقتصاد در جریان باشد، به واسطه افزایش مخارج در یک اقتصاد منجر به تورم می شود.

تنظیم نقدینگی

یکی از روش های اساسی و مرسوم برای کنترل میزان پول در یک اقتصاد الزامات و قوانین مربوط به ذخائر نقد بانک مرکزی است. تمامی بانک های مرکزی دنیا موسسات مالی را ملزم به حفظ میزانی از نقدینگی شان(از طریق ابزارهایی مانند حساب های قرض الحسنه یا سرمایه گذاری بلند مدت) در یک حساب ذخیره می کنند، بنابراین همیشه میزانی از پول بصورت ذخیره باقی مانده و وارد جریان گردش پول نمی شود. برای نمونه فرض کنید که بانک مرکزی تمامی بانک ها و موسسات مالی و اعتباری را ملزم به حفظ 9% از نقدینگی شان به عنوان ذخیره کرده است. حال اگر یک بانک کلا 100 میلیون واحد حساب پس انداز داشته باشد، یعنی باید 9 واحد آن را کنار بگذارد و مابقی آن را می تواند وارد جریان گردش پول کند. اگر براساس سیاست های پولی بانک مرکزی بخواهد پول بیشتری را وارد جریان گردش پول کند می تواند این درصد/نرخ را افزایش دهد و بالعکس. البته این سیاست ها بر توانایی های وام دهی بانک ها نیز تاثیرگذار است، یعنی اگر میزان ذخیره کمتر باشد بانک ها نقدینگی بالاتر و توان پرداخت وام بیشتری داشته و بالعکس.

تاثیرگذاری بر نرخ بهره

در بیشتر کشورها بانک های مرکزی بطور مستقیم نرخ بهره/سود وام ها(متعاقبا حساب های سرمایه گذاری) را تعیین می کنند. البته معمولا بانک های مرکزی ابزارهای مشخصی برای هدایت نرخ های بهره به سمت میزان مناسب آن دارند، برای مثال بانک مرکزی عامل تعیین کننده نرخ بهره بین بانکی – یعنی نرخی که در آن بانک ها از بانک مرکزی پول وام می گیرند- می باشد. اگر این نرخ کمتر باشد، متعاقبا این نرخ کمتر به وام هایی که به مشتریانشان می دهند نیز منتقل می شود. به بیان دیگر نرخ بهره پایین تر به معنای افزایش وام گیری بوده و این به معنای افزایش میزان پول در گردش است. توضیح نحوه عملکرد نرخ بهره/سود بانکی در مقاله نرخ سود بانکی چگونه تعیین می شود؟ عوامل تعیین کننده و تاثیرگذار بر نرخ سود یا بهره بانکی آمده است.

مشارکت در فعالیت های بازار آزاد(Open Market Operations)

بانک های مرکزی کشورها می توانند بر میزان پول در گردش از طریق خرید یا فروش اوراق بهادار دولتی که به آن مشارکت در بازار آزاد می گویند، تاثیر گذارند. بدین معنا که هنگامیکه بانک مرکزی به دنبال افزایش میزان پول در گردش است، اوراق بهادار دولتی را از بانک ها و موسسات مالی خریدرای می کند؛ این کار باعث آزاد شدن دارایی های بانک ها و افزایش نقدینگی آنها به منظور وام دهی می باشد. این کار بخشی از سیاست های انبساطی پولی است که باعث می شود نرخ بهره در یک اقتصاد کمتر شود. عمل عکس آن هنگامیکه بانک مرکزی می خواهد گردش پول در سیستم کمتر شود، انجام می شود.

چه امتیازی به این مقاله می دهید؟
1
2
3
4
5
averageامتیاز: 5
sigmaمجموع آرا: 2

ایشان مولف مقالات علمی سایت چگانه بوده و به حوزه فاوا و کارآفرینی علاقه دارند.

تعداد کل مقالات: 231
تعداد کل نظرات : 49
تعداد کل آرا: 807
تعداد کل بازدیدها: 59242


نظرات کاربران


(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)
(فیلد اجباری)